Nowe słonie w Bolesławcu stoją na dawnym cmentarzu żydowskim

Na skrzyżowaniu ulic Jeleniogórskiej i Komuny Paryskiej stanęły roślinne słonie - nowa miejska instalacja. Niewielu mieszkańców wie, że przez ponad 150 lat znajdował się tam cmentarz żydowski. Został zlikwidowany w latach 70. XX wieku, a jego historia sięga 1816 roku.

• Cmentarz żydowski w Bolesławcu powstał w 1816 roku.
• W 1965 roku rada miejska podjęła decyzję o likwidacji nekropolii.
• Ekshumowano 128 grobów i przeniesiono na cmentarz katolicki przy ul. Lubańskiej.
• Obecnie teren pełni funkcję zieleni parkowej - stoją tam rzeźby słoni.

Cmentarz powstał poza miastem w 1816 roku

Żydowska nekropolia założona została na gruntach poza ówczesnymi granicami Bunzlau, co było standardem sanitarnym. Społeczność żydowska liczyła wówczas około 100 osób. W latach 20. XX wieku cmentarz powiększono - świadczyło to o rozwoju lokalnej gminy.

Likwidację przesądziła decyzja z 1965 roku

Po wojnie cmentarz przetrwał, mimo że naziści planowali go zlikwidować w 1944. Nowa polska władza rozważała likwidację już w 1951 roku, ale ostateczną decyzję podjęto 27 października 1965 roku. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Bolesławcu wystąpiło do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej o zgodę. W uzasadnieniu wskazywano, że mur cmentarny o wysokości 1,5 m zasłania widoczność, a teren ma służyć zieleni rekreacyjno-parkowej.

Cmentarz ten w/g planów perspektywicznych miasta ma ulec likwidacji wraz z tartakiem, ponieważ teren ten ma posiadać zieleń rekreacyjno-parkową (...) Omawiany cmentarz nieczynny wyznania mojżeszowego (...) ogrodzony jest murem kamiennym o wysokości 1,5 m, zasłania widoczność, może być przyczyną wypadku (...) Na cmentarzu proponowanym do likwidacji znajduje się 128 grobów.

Pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Bolesławcu, 1965 r., Archiwum Państwowe we Wrocławiu

Władze deklarowały przeprowadzenie ekshumacji i przeniesienie szczątków na nieczynny cmentarz katolicki przy ulicy Lubańskiej. Z dokumentów wynika, że nie konsultowano tego z żadną gminą żydowską - podobnie postępowano wówczas z cmentarzami ewangelickimi. Ostatecznie cmentarz zlikwidowano w latach 70. Rosnące przy nim lipy wycięto w 2010 roku.