Ukraińcy w powiecie bolesławieckim są obecni od 1947 roku. To nie efekt wojny, a powojennej czystki etnicznej.

### Ukraińcy w powiecie bolesławieckim są obecni od 1947 roku. To nie efekt wojny, a powojennej czystki etnicznej. Pierwsze trwałe osadnictwo ukraińskie na terenie dzisiejszego powiatu bolesławieckiego to efekt Akcji „Wisła” z **1947 roku**. Władze komunistyczne przesiedliły wtedy w okolice Gromadki około **600 osób**. Wcześniej, bo w **1919 roku**, w Ocicach odnotowano jedynie czasowy pobyt ukraińskich jeńców wojennych. ### Historia zaczyna się w 1947 roku Przed II wojną światową Ukraińcy nie byli stali mieszkańcami tych ziem. Pierwsza wzmianka o grupie, która mogła zostać na dłużej, pochodzi z połowy **1919 roku**. Wizytator ewangelickiego konsystorza odnotował w Ottendorfie (obecne Ocice) czasowy pobyt grupy polskich i ukraińskich jeńców wojennych. Nie byli to jednak stali mieszkańcy. Sytuacja zmieniła się po wojnie. W **1947 roku** w ramach Akcji „Wisła” komunistyczne władze przesiedliły na tzw. Ziemie Odzyskane kilkaset tysięcy ukraińskich cywilów. W naszym powiecie osiedlono około **600 osób**, głównie w okolicach Gromadki. Przez kolejnych osiem lat Ukraińcy byli poddawani odgórnej polonizacji. W szkołach zakazywano im nauki w ojczystym języku, a używanie go poza domem było niemile widziane. Mimo to, dzięki wsparciu proboszcza z Gromadki, ks. Stefana Kukiełczyńskiego, mogli celebrować święta religijne w tamtejszym kościele. ### Przełom w 1956 roku Zmiany nastąpiły po **1956 roku**, gdy zakończył się stalinizm. Władze powiatowe nagle uznały, że miejscowi Ukraińcy sami byli przeciwni nauczaniu dzieci ojczystego języka, ale właśnie im się odwidziało i powiat zadeklarował wsparcie. W powiatowym sprawozdaniu narodowościowym z tamtego roku zapisano: > Ludność ta w ubiegłych latach niechętnie ujawniała swoje pochodzenie narodowe, była przeciwna nauczaniu dzieci języka ojczystego. Ich żywotność narodowa zaczyna dopiero teraz ujawniać się łącznie z powszechną na ogół tendencją [chęci - D.G] powrotu na swoje rodzinne ziemie. W **1956 roku** Ukraińcy utworzyli działające do dziś **Ukraińskie Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne**. Jego pierwszym przewodniczącym został Mikołaj Małyniak. W szkołach podstawowych w Gromadce i Modłej zorganizowano dodatkowe lekcje języka ukraińskiego. Przy kościele w Modłej w **1957 roku** powstała grekokatolicka parafia, która od **2010 roku** funkcjonuje przy własnej cerkwi w Patoce. Władze powiatowe w **1956 roku** oficjalnie wiedziały o **350** osobach narodowości ukraińskiej. Rok później było ich już **594**. Liczba ta pokrywa się z danymi Urzędu Bezpieczeństwa i jest uznawana za względnie pewną. Stosunki między Polakami i Ukraińcami układały się raczej poprawnie. Jak czytamy w dokumentach, ludność ukraińska nie odstępowała od polskiej w kwestii akcji społecznych, a jej przedstawiciele byli członkami gromadzkich rad narodowych i organizacji politycznych. ### Współczesność i wspólna historia Działalność ukraińskiego stowarzyszenia trwała przez kolejne dekady. Została wstrzymana na początku stanu wojennego, ale po jego zakończeniu udało się ją wznowić. W latach **2006-2022** wójtem gminy Gromadka był Dariusz Pawliszczy, przedstawiciel mniejszości ukraińskiej. To on zainicjował coroczny Festiwal Czterech Kultur, promujący kultury polską, ukraińską, bałkańską i kresową. Z kolei od **2017 roku**, wobec napływu imigrantów zarobkowych z Ukrainy, w Bolesławcu po raz pierwszy w historii miasta utworzono parafię grekokatolicką. Warto pamiętać, że wielu mieszkańców naszego regionu ma kresowe korzenie. Na początku XX wieku na Kresach Wschodnich w jednej rodzinie zdarzało się, że jeden brat deklarował narodowość polską, a drugi ukraińską. Oznacza to, że niejeden z nas może mieć ukraińskich przodków w czwartym czy piątym pokoleniu, nawet o tym nie wiedząc. ### Co to oznacza dla mieszkańców Historia ukraińskiej mniejszości w powiecie bolesławieckim to nie tylko przeszłość. To dowód na wielokulturowość regionu, która trwa od prawie 80 lat. Ukraińcy są pełnoprawnymi członkami lokalnej społeczności, a ich kultura jest obecna w życiu gminy. Współistnienie Polaków i Ukraińców układa się normalnie, co przeczy narracjom o rzekomych konfliktach. Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu, Urząd Wojewódzki Wrocławski, Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bolesławcu.